Over het voetlicht: Urban Matterz

Beeld: Urban Matterz | Fotograaf: Hans van den Berkmortel

Sport, muziek en kunst, voor iedereen. Urban Matterz bracht straatcultuur naar Eindhoven en Helmond, met bezoekers uit heel Europa.

Op de familiedag sleept een moeder haar zoontje van een jaar of acht mee naar huis. Hij wil nog lang niet weg. Hij wil Urban Matterz. “Dan weet je: dan doe je het goed”, zegt organisator Hans van den Berkmortel, die deze editie samen met het team van Urban Matterz organiseerde.

Het was de tiende editie van het Helmondse festival voor straatcultuur en urban sport, verspreid over drie dagen in september. De drie festivaldagen trokken samen zo’n 5.000 bezoekers. Voor dit jubileum kon het festival extra uitpakken, met steun van de ASML x Brabant C-financieringsregeling.

Laten zien waar hiphop echt om draait

Hans en zijn team hadden voor deze editie een duidelijk doel. “Hiphop wordt nog steeds als iets negatiefs gezien, iets met geweld. We wilden een totaalbeeld laten zien van waar het echt om gaat.” Dat vat hij samen in één zin. “Heel simpel. Peace, unity, love and having fun. That’s Urban Matterz.”

Van Helmond tot Noorwegen

Dat totaalbeeld kreeg drie dagen de ruimte. Het festival opende met een oldschool hiphopconcert, dit jaar voor het eerst in de Effenaar. Er werden twee keer zoveel kaarten verkocht als bij vorige edities, aan bezoekers uit onder meer Frankrijk, Zweden en Noorwegen.

Op zaterdag ging het festival verder in Helmond, met een internationale BMX flatland battle en een gratis blockparty voor de Kunsthal. Bij flatland doen BMX’ers trucs op een vlakke ondergrond, zonder schansen of hellingen. Met de bijdrage van ASML x Brabant C haalde het festival daarvoor acht toprijders uit Nederland, België, Duitsland en Trinidad. “Als we het doen, moeten we het goed doen”, zegt Hans.

Op zondag sloot de gratis familiedag bij De Cacaofabriek het festival af, met publiek van kinderen van zes tot opa’s en oma’s. “Daar zie je kinderen de hele dag spelen, zonder telefoon.”

Kijken, meedoen, proberen

Op die familiedag liepen sport en cultuur door elkaar. BMX naast breakdance, freerunnen naast graffiti en basketbal naast een open mic. “Je kunt kijken, je kunt meedoen. Je kunt letterlijk uitproberen of het iets voor je is.” Jazzsaxofonist Hans Dulfer stond op het podium met een groep breakdancers. Wie voor Dulfer kwam, ontdekte zo ook de rest van het festival. “Urban Matterz is één grote etalage van wat er mogelijk is. Wij zorgen letterlijk en figuurlijk voor een podium. Doe je ding en kijk wat je eruit haalt.”

Die etalage werkte. Uit publieksonderzoek blijkt dat een kwart van de bezoekers het jaar ervoor niet naar een vergelijkbaar evenement was geweest. 71 procent wil er nu vaker naartoe.

Samen spelen, met en zonder rolstoel

Meedoen betekende bij Urban Matterz echt iedereen. Dat komt rechtstreeks uit de hiphop. “Each one teach one”, zegt Hans. Op een BMX baan zie je hoe dat werkt. De een oefent een truc, de ander filmt en roept dat het been hoger moet. “Iedereen is coach, maar iedereen is ook deelnemer.”

Daarom lag er bij De Cacaofabriek ook een rolstoelparcours, Wheelchair Skills, waar iedereen in een rolstoel kon stappen. Het onderdeel begon na corona met vijf rolstoelen. Dit jaar waren het er dertig. Kinderen die zelf niet in een rolstoel zitten, wachtten op hun beurt voor een rondje. Zo raakten ze vanzelf in contact met kinderen die wel een rolstoel gebruiken. “Op een gegeven moment gaan ze samen spelen. Ze overleggen, ze praten met elkaar. Dan ontstaat er begrip. Dat is ook een stukje educatie.”

Dat gold niet alleen op het parcours. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat twee op de drie bezoekers op het festival mensen leerden kennen die ze in het dagelijks leven niet snel tegenkomen.

Van de straat naar het museum

Wat het festival achterlaat, hangt in Museum Helmond. Ook dankzij de steun van ASML x Brabant C kwam daar een tentoonstelling tot stand met werk van makers uit de Helmondse hiphopscene die jarenlang als vrijwilliger bij het festival betrokken waren. Wat op straat begon, kreeg zo een plek in het museum. “Zonder ASML x Brabant C was dat nooit gelukt. Nooit.”

Achteraf is Hans tevreden. “Ik wilde laten zien hoe breed het is, hoe breed gedragen en hoe internationaal. Ik denk dat dat stevig gelukt is.”

Wie de tentoonstelling wil zien, heeft daarvoor nog tot en met 24 januari 2027 de tijd in de Kunsthal van Museum Helmond. Nieuws over Urban Matterz vind je op urbanmatterz.nl.

Over Brabant C Brabant C is een ondernemend publiek-privaat cultuurfonds dat investeert in cultuur in Brabant met als doel blijvende maatschappelijke impact te realiseren. Door samen te werken met culturele, publieke en private partners verbindt Brabant C creativiteit aan actuele maatschappelijke vraagstukken. Zo versterkt het de financiële basis van de cultuursector.