Foto: Opera op de Parade 2025 | Fotografie: Jasper Loeffen

Publiek-privaat cultuurfonds Brabant C rondt transitiefase af en maakt zich op voor nieuw leiderschap

Vier jaar geleden begon Victoria Simonsz-van Krieken als tijdelijk directeur met een duidelijke opdracht: Brabant C begeleiden in de transitie naar een publiek-privaat cultuurfonds. Nu haar opdracht bijna is afgerond, breekt een nieuwe fase aan. 

Voor Victoria vat de ontwikkeling van Brabant C zich samen in drie woorden: ondernemend, professioneel en koersvast. “Ondernemend, omdat we actief op zoek zijn gegaan naar nieuwe manieren en partners om cultuur te financieren. Professioneel, omdat we ons hebben ontwikkeld tot een betrouwbare partner voor zowel de provincie als private partijen. En koersvast, omdat we het vizier steeds gericht hebben gehouden op één doel: publiek-private cultuurfinanciering structureel laten werken. Niet de bestaande taart anders verdelen, maar de taart vergroten.” 

Ook volgens David Lauwen, voorzitter van de Raad van Toezicht, is Brabant C klaar voor een volgende fase. “Brabant C bevindt zich op een belangrijk kantelpunt,” zegt David. “De afgelopen jaren is de organisatie succesvol ontwikkeld van een overwegend publiek fonds naar een publiek-privaat fonds. Nu ontstaat de mogelijkheid om de volgende stap te zetten: naar een fonds waarin private en publieke partijen nog meer als gelijkwaardige partners optrekken en gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor de culturele infrastructuur in Brabant.”

Van 9 naar 41% privaat aandeel 

Als Victoria terugkijkt op haar opdracht, is ze vooral trots op wat de organisatie heeft weten te bereiken. 

“Het private aandeel in het fonds is gegroeid naar 41 procent, waar dat een paar jaar geleden nog maar 9 procent was. We financieren inmiddels meer dan dertig projecten per jaar, meer dan ooit. Ook in kleinere gemeenten financieren we steeds meer projecten. Dat is een direct gevolg van de publiek-private werkwijze. En de voordelen gaan verder dan de euro’s alleen. Van een internationaal erkend lichtfestival in de Brainportregio tot een lokale reuzenoptocht in Oisterwijk. Cultuur die mensen samenbrengt, gemeenschappen versterkt en zichtbaar maakt wat Brabant te bieden heeft.” 

Tegelijkertijd blijft ze realistisch. “De businesscase voor de lange termijn is nog niet rond. Verbreding en versterking van het model blijft nodig en de provinciale steun blijft essentieel als hefboom voor private matching. We hebben ook geleerd dat het bouwen van coalities en partnerschappen tijd vraagt. Het gaat gestaag, niet explosief. Maar in drie, vier jaar tijd hebben we wel heel veel voor elkaar gekregen. Dat is precies waarom dit zo belangrijk is voor de toekomst: het bewijs ligt er nu.” 

David ziet daarin de kracht van Brabant C. “Brabant C staat niet alleen voor het financieren van cultuur, maar voor het verbinden van partijen rond een gedeelde maatschappelijke ambitie. Cultuur is daarbij een verbindende kracht die bijdraagt aan sterke gemeenschappen, sociale samenhang, talentontwikkeling en een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat.”

Van financier naar katalysator, coalitiebouwer en pionier 

Waar Brabant C vroeger vooral werd gezien als fonds, ziet David hoe de organisatie zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. “We voeren veel vaker gesprekken over strategie, continuïteit en de lange termijn. Brabant C is niet uitsluitend een financier, maar steeds nadrukkelijker ook een katalysator, coalitiebouwer en pionier. We ontwikkelen een financieringsmodel dat in deze vorm nog maar weinig is toegepast.”

Victoria herkent dat. “De publiek-private werkwijze heeft ons karakter als lerend en experimenterend fonds versterkt. We zijn nu vooral goed in het financieren van nieuwe projecten, maar ik zie ook kansen om cultuurpartners te helpen bij het bestendigen van wat er al is. Tussen reguliere exploitatie en steeds weer nieuwe projectfinanciering zit volgens mij nog heel veel ruimte. Het is waardevol om te verkennen hoe we daar nog beter kunnen aansluiten bij wat partners echt nodig hebben.”  

Dat zie je terug in concrete samenwerkingen. “ASML x Brabant C is echt uniek, ook op landelijk niveau. Deze samenwerking met wederkerigheid, potentie en waarde voor cultuur, daar ben ik oprecht trots op. Maar minstens zo gaaf vind ik wat er in Breda gebeurt met TURF x Brabant C. En ook in Helmond waar ondernemers samen een coalitie voor cultuur vormen, zoals in het project Makers van de Toekomst. Wat al deze voorbeelden verbindt, is dat het niet alleen om euro’s of schaal gaat, maar om maatschappelijke impact. Cultuur die mensen samenbrengt, een stad of regio sterker maakt en nieuwe verbindingen creëert. Daar geloof ik het sterkst in: partnerschap en coalitievorming. Iedereen draagt iets bij en samen kun je meer dan alleen.”  

Een stevige basis en duidelijke ambities 

Volgens David krijgt de nieuwe directeur straks een organisatie die klaar is voor een volgende ontwikkelfase. “De grootste kracht is de combinatie van het team, het netwerk van stakeholders en het merk Brabant C. Er staat een professioneel, ondernemend en betrokken team met veel kennis van cultuurfinanciering, publiek-private samenwerking en het Brabantse culturele veld. Daarnaast is er een stevige historie opgebouwd. Brabant C heeft laten zien dat het vernieuwende financieringsvormen kan ontwikkelen, risico’s verantwoord kan nemen en tegelijkertijd kwaliteit en publieke verantwoording kan waarborgen. Die sterke uitgangspositie is in belangrijke mate mede de verdienste van Victoria. Zonder haar ondernemerschap, vasthoudendheid en vermogen om mensen en partijen rond een gezamenlijke ambitie te verbinden, had Brabant C vandaag niet gestaan waar het nu staat.” 

Voor Victoria markeert dat precies het moment waarop ze het stokje wil overdragen. “Het einde van mijn opdracht komt in zicht. Dat vind ik oprecht jammer. Ik ben enorm gehecht geraakt aan Brabant C, aan het team en aan wat we samen hebben opgebouwd. Daarom voelt het ook als een goed moment om het stokje over te dragen aan iemand die Brabant C weer naar de volgende fase gaat brengen.

Bestendigen, verbreden en versterken 

Die volgende fase kent volgens Victoria een duidelijke richting. “Ik hoop dat mijn opvolger over vijf jaar kan zeggen dat het gelukt is om voort te bouwen op de basis die wij als team hebben gelegd tijdens de transitie van publiek naar publiek-privaat. En dan vooral langs drie lijnen: bestendigen, verbreden en versterken. Over vijf jaar hoop ik dat Brabant C een sterk fonds is, een onmisbare schakel: dé financier voor cultuur in Brabant en dé coalitiebouwer die publieke, private en culturele partners samenbrengt. Vanzelfsprekend onderdeel van het Brabantse en Nederlandse cultuur- en fondsenlandschap.” 

David ziet daarin precies de opdracht voor de komende jaren. “De volgende fase vraagt om leiderschap dat midden in het culturele veld staat en tegelijkertijd voldoende bestuurlijke en strategische distantie houdt. Iemand die de taal van de sector spreekt, maar ook over de grenzen van individuele projecten heen kan kijken. Iemand die nieuwe partners aantrekt, scherpe strategische keuzes durft te maken en kan schakelen tussen makers, instellingen, overheden, bedrijven en maatschappelijke partners. De volgende directeur krijgt de opdracht om verder te bouwen, zonder het ondernemende en vernieuwende karakter van Brabant C te verliezen.” 

Binnenkort start Brabant C de zoektocht naar een nieuwe directeur-bestuurder